حق انتخاب مصرف‌کنندگان چه می‌شود؟

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی «عصرخودرو»، به نقل از ایسنا، با وجود صراحت معاون وزیر بازرگانی در تایید توقف واردات خودرو به کشور، عدم ثبت سفارش واردات خودرو توسط وزارت بازرگانی از ابتدای سال جاری دقیقا به معنی عدم ورود خودرو خارجی به کشور نیست. همان طور که طبق آمار رسمی گمرک جمهوری اسلامی ایران طی چهار ماهه ابتدایی امسال واردات خودرو نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد سه برابری را تجربه کرده است. با این وجود عدم ثبت سفارش برای واردات خودرو به چه معنی است؟
گزارش ها حاکی از آن است که وزارت صنایع ومعادن از ابتدای سال جاری هیچ شخص حقیقی و حقوقی را برای ثبت سفارش واردات خودرو به وزارت بازرگانی معرفی نکرده است. پس علت واردات سه برابری خودرو درچهار ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل چیست؟
واردات سه برابری با وجود توقف واردات!
نعمت بخش – دبیر انجمن خودروسازان – در توجیه آمار افزایش سه برابری واردات خودرو به کشور در چهار ماه نخست امسال می گوید: “این واردات مربوط به ثبت سفارشی است که در سال گذشته انجام شده است؛ چون در بهمن و اسفند سال گذشته بحث کاهش تعرفه واردات خودرو مطرح بود، واردکنندگان ترجیح دادند کالای خود را در گمرک نگه دارند تا تعرفه پایین بیاید؛ در نتیجه خودروهایی که در بهمن و اسفند سال گذشته وارد گمرک شدند، امسال ترخیص شده اند.”
چرا توقف ثبت سفارش؟
دبیر انجمن قطعه سازان نیز یکی از دلایل جلوگیری از ثبت سفارش واردات خودرو در سال جاری را تحریم های صورت گرفته از سوی غربی ها می داند و می گوید: “وقتی کشورهای غربی مواد اولیه و چیزهایی که کارخانه های ما برای تولید به آن ها نیاز دارند را تحریم می کنند، ما هم می توانیم این کالاهای غیر ضروری را وارد نکنیم تا پاسخ مناسبی به تحریم ها داده باشیم.”
محمدرضا نجفی منش، تحریم ها را در توقف ثبت سفارش واردات بی تاثیرنمی داند و اظهار می کند: “وقتی کشورهایی که از آن ها خودرو وارد می کنیم، در تحریم ما شرکت می کنند، این جلوگیری از واردات می تواند به نوعی مقابله به مثل باشد.”
خدمات پس از فروش نامناسب وارداتی ها
شرایط سخت وزارت صنایع و معادن برای واردکنندگان خودرو درباره ارائه خدمات پس از فروش مناسب به خریداران می تواند دلیل دیگری برای توقف ثبت سفارش واردات باشد.در همین رابطه نعمت بخش با بیان این که یکی از وظایف نمایندگی شرکت های خارجی در ایران ایجاد تعمیرگاه و مراکز خدمات پس از فروش در مراکز استان هاست، می افزاید: “احتمالا بسیاری از واردکنندگان خودرو امکان ایجاد چنین مراکزی را ندارند، بنابراین وزارت صنایع هم این واردکنندگان را برای ثبت سفارش به وزارت بازرگانی معرفی نمی کند.”
حسین اردوخانی – رئیس اتحادیه صنف نمایشگاه داران – نیز با تایید این که بسیاری از واردکنندگان توانایی ارائه خدمات پس از فروش مناسب و تخصصی به خریداران را ندارند، می گوید: “چون واردات خودرو غیر تخصصی صورت می گیرد، خدمات پس از فروش مناسبی هم ارائه نمی شود.”
احتیاط در صرف ارز
دبیر انجمن خودروسازان ارزبری خودروهای وارداتی را علت دیگر جلوگیری از ثبت سفارش واردات خودرو دانسته و می افزاید: “در سال گذشته یک میلیون و ۴۰۰ هزار دستگاه خودرو در کشور تولید شده که ارزبری آن معادل ۲.۸ میلیارد دلار بوده است، در حالی که تنها ۴۵ هزار خودرو وارداتی ارزبری معادل ۸۵۰ میلیون دلار داشته است و با توجه به روند کاهش قیمت نفت، شاید دولت ترجیح می دهد برای صرف ارز احتیاط بیشتری به خرج دهد.”
چه اتفاقی در بازار افتاد؟
دبیر انجمن خودروسازان با بیان این که توقف ثبت سفارش احتمالا باعث گران تر شدن خودروهای خارجی می شود، می گوید:
“طبق قانون عرضه و تقاضا، با کاهش عرضه خودرو قیمت آن بیشتر می شود.”
رئیس اتحادیه صنف نمایشگاه داران هم با تایید این که برخی از خودروهای خارجی تا پنج میلیون تومان افزایش قیمت داشته اند، تصریح می کند: “افزایش قیمت خودروهای وارداتی غیر قانونی است و اتحادیه در صورت مشاهده حتما برخورد خواهد کرد.”
کمبود اعتبار یک میلیارد تومانی
در این رابطه مرادنیا – عضو کمیسیون برنامه بودجه مجلس – با بیان این که در بودجه ۱۳۸۹ پیش بینی شده است که حدود یک میلیارد تومان اعتبار از محل واردات خودرو تامین شود، می گوید: “با توقف ثبت سفارش واردات خودرو، این درآمد هم تامین نخواهد شد و دولت در این بخش دچار کمبود اعتبار می شود.”
بازار خودرو انحصاری می شود
دبیر انجمن قطعه سازان معتقد است جلوگیری از واردات خودرو اصلا تاثیری بر رقابت بازار داخلی نخواهد داشت، چرا که در کشور بیش از ۳۰ خودروساز داخلی داریم که رقابت سنگینی برای تصاحب بازار دارند.
اما دبیر انجمن خودروسازان می گوید: “چون خودروهای خارجی گران هستند، اصلا رقیب عمده ای برای خودروهای داخلی محسوب نمی شوند. خودروهایی که از نظر قیمت با خودروهای خارجی برابری می کنند هم تیراژ پایینی دارند و جلوگیری از ورود خودروهای خارجی می تواند تنها به نفع این گروه از خودروها باشد.”
حق انتخاب مصرف کنندگان چه می شود؟
در شرایط تحریم، خودرو جزو محصولاتی نیست که ما نیاز به واردات آن داشته باشیم و همین طور تولید سالانه ۱.۵ میلیون دستگاه خودرو در کشور جوابگوی نیاز داخلی و حتی صادرات خواهد بود. از طرفی باتوجه به تحریم های جدید، توقف ثبت سفارش واردات می تواند منطقی و حتی توجیه پذیر باشد. با این وجود انحصاری کردن بازار برای محصولات داخلی به نوعی سلب حق انتخاب از مصرف کنندگان است که کم ترین نتیجه آن کند شدن حرکت کشور به سمت بازار آزاد و آماده شدن خودروسازان داخلی برای رقابت با محصولات خارجی خواهد بود.