جشن چینی‌ها در آشفته بازار حمل و نقل ریلی ایران

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی «عصر خودرو» به نقل از ایسنا، چندی پیش یک روزنامه چینی گزارش داد که در چارچوب قراردادی ۴۲۵.۵ میلیون یورویی محموله ای شامل ۱۴ لکوموتیو برقی ساخت این کشور از طریق کشتی به ایران صادر شده است.
این محموله در راستای قرارداد امضا شده میان نورینکو و شرکت واگن سازی تهران در تاریخ سوم ژانویه به ایران صادر شده است.
اما نکته جالب اینجاست که قرارداد یادشده بزرگترین قرارداد صادراتی تاریخ صنعت لکوموتیو چین محسوب می شود. در واقع می توان اعتراف کرد که تضعیف صنایع داخلی مرتبط با حوزه حمل و نقل طی چند سال اخیر باعث شده تا چینی ها در بخش هایی مانند تامین لکوموتیو و واگن مترو سهم عمده از بازار ایران را به خود اختصاص داده و از ایران سود کلانی را به جیب بزنند.
هم اکنون یکی از محصولاتی که به رقم داخلی سازی نسبی آن همچنان از خارج وارد می شود، واگن است. کارشناسان دلیل اصلی واردات بی رویه واگن های خارجی به کشور را تعرفه بسیار پایین واردات (۵ درصد برای لکوموتیو و ۱۵ درصد برای واگن مسافری و باری) می دانند. این تعرفه پایین از یک سو و همراهی نکردن سیستم بانکی کشور در ارایه تسهیلات به صنعت واگن سازی کشور باعث شده تا سیل واردات واگن های دست دوم از کشورهایی مانند روسیه و چین به ایران همچنان ادامه پیدا کند.
در این بین عملکرد بهره برداران و از جمله شرکت رجا نیز انتقاد شدید فعالان صنعت واگن سازی کشور را برانگیخته است. در حالی که مسوولان وزارت راه و شرکت رجا بهره برداری هرچه سریع تر از ناوگان ریلی و افزایش ظرفیت حمل و نقل ریلی کشور را وظیفه اصلی خود می دانند، در همین حال فعالان صنعت واگن سازی کشور به این نوع نگاه مسوولان وزارت راه انتقاد کرده و آن را مغایر با قانون استفاده از حداکثر توان ساخت داخل می دانند.
قانونی که به منظور استفاده هرچه بیشتر از توان فنی مهندسی تولیدی، صنعتی و اجرایی داخلی در اواخر سال ۱۳۷۵ در مجلس شورای اسلامی تصویب شد تا سرانجام پنج سال بعد یعنی در سال ۱۳۸۰ آیین نامه های اجرایی آن در هشت بند توسط هیات دولت تصویب و به دستگاه های مروبطه ابلاغ شود. با این وجود به نظر می رسد بسیاری از فعالان صنعتی کشور و از جمله فعالان صنعت واگن سازی نسبت به اجرایی نشدن این قانون انتقاد دارند.
در چنین شرایطی واگن سازان ایرانی هر یک با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می کنند. از یک سو واگن پارس به عنوان بزرگ ترین واگن ساز ایرانی از عدم سفارش رنج می برد و از سوی دیگر ایدرو نیز موظف شده که هرچه زودتر سهام خود را در شرکت واگن سازی پلور سبز بابت رد دیون دولت به سازمانی غیرصنعتی یعنی صندوق فرهنگیان واگذار کند.
واگن سازی زرند کرمان هم که در سال ۱۳۸۴ با ظرفیت تولید سالانه ۴۰۰ دستگاه واگن باری و ۱۰۰ دستگاه واگن مسافری بین شهری کار خود را آغاز کرده بود، بعد از مدت نسبتا کوتاهی به دلیل اقدام شرکت رجا در تحویل نگرفتن ۲۰۰ دستگاه واگن سفارشی خود با تعطیلی مواجه شد.
در همین حال غلامرضا رزازی – مدیرعامل شرکت واگن پارس – پیش تر در گفت وگو با ایسنا با اشاره به مشکلات پیش روی صنعت واگن سازی کشور عنوان کرده بود که با توجه به شرایط کنونی نمی توان به آینده این صنعت امیدوار بود.
وی همچنین از کاهش ۷۰ درصدی تولید واگن پارس به دلیل واردات گسترده واگن های دست دوم روسی و چینی به کشور خبر داده بود.
این واردات بی رویه در حالیست که چند ماه پیش کارگروه حمایت از تولید نیز طی مصوبه ای به همه دستگاه های دولتی اعلام کرد که نباید اقدام به واردات کالاهایی کنند که مشابه آن ها در کشور تولید می شود. با این وجود به نظر می رسد هم اکنون این مصوبه در بسیاری از موارد عملا اجرا نمی شود.

از سوی دیگر عباس حاج فتحعلی ها – معاون بهره برداری و نوسازی ایدرو – نیز چندی پیش خبر داد که کمیته ای در وزارت صنایع و معادن پیگیر مشکلات صنعت واگن سازی کشور بوده و به زودی گزارش خود را در این باره به وزیر صنایع و معادن ارایه می کند.
گزارشی که به نظر می رسد هنوز به وزیر ارایه نشده یا دست کم اگر ارایه شده جزئیات آن منتشر نشده است.
در همین حال قرار بود در مورد افزایش تعرفه واگن به کشور نیز تصمیم گیری شود که به نظر می رسد هنوز در این زمینه نیز کار خاصی انجام نشده است. ش/ ر