خودروسازان چگونه بازار را میان خود تقسیم کرده‌اند؟

به گزارش پایگاه خبری «عصر خودرو»، خودروهای تولیدشده در کشور به‌طور عمومی ازنظر قیمتی در بازه‌ای پایین‌تر از خودروهای وارداتی قرار دارند و از این نظر طبیعی است که طیف مخاطبان بیشتری دارند. در میان بازه‌های مختلف بازار ایران، بخش عمده‌ای از خودروها در بازه قیمتی زیر ۶۰ میلیون تومان قرار دارند و از این نظر این بخش، بیشترین سهم را در تولید و فروش خودرو در ایران در اختیار دارد. در این مقاله تلاش شده ‌با بررسی تفکیکی بازار خودرو سواری در بازه‌های قیمتی مختلف، سهم هر بازه را بررسی کنیم تا از این طریق بتوان بازه‌های قیمتی پرتقاضا در بازار ایران را رصد کرد.
برای این منظور ۴ بازه قیمتی (تا ۳۰ میلیون تومان، ۳۰ تا ۴۰‌، ۴۰ تا ۵۰ و ۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان) در نظر گرفته شده است. هرچند بسیاری از خودروهایی که مشتریان تمایل به خرید آنها را پیدا کرده‌اند، در این بازه قیمتی قرار ندارند ولی با توجه به تراکم تولید و فروش، این بازه قیمتی مورد بررسی قرار گرفته است.

کمتر از ۳۰ میلیون تومان

بازار خودروهای صفرکیلومتر زیر ۳۰ میلیون تومان در ایران را می‌توان در انحصار سایپا دانست. هرچند که ایران‌خودرو هم در این بازه قیمتی محصولاتی را ارائه می‌دهد، ولی عموم محصولاتی که می‌توان با این مقدار پول تهیه کرد، تولیدات سایپا هستند.
در این بازه قیمتی می‌توان از سایپا محصولات خانواده پراید، تیبا و ساینا و از ایران‌خودرو نیز پژو GLX ۴۰۵ را خریداری کرد.
در بین محصولات سایپا، انواع پراید که درواقع بیشترین سهم از تولید را به خود اختصاص می‌دهند، در ۳ استان، تهران، کاشان و آذربایجان درمجموع به تعداد ۵۱,۶۴۸ دستگاه تا پایان شهریور امسال تولیدشده‌اند که این عدد به نسبت ۶‌ماهه نخست سال ۹۴ رشد ۱۸.۴ درصدی داشته است.
در این میان ایران‌خودرو که در این بازه قیمتی سهم ناچیزی در مقایسه با سایپا دارد هم ‌رشد منفی ۶۴.۳ درصدی تولید محصولات پژو ۴۰۵ در ۶ماهه نخست امسال در مقایسه با سال ۹۴ را داشته و در کل تولید محصول پژو‌GLX ۴۰۵ ‌ را به میزان ۱۷.۱ درصد نسبت به سال قبل کاهش داده است. این مسئله را می‌توان نشانه خوبی در روند تکاملی ایران‌خودرو برای از چرخه خارج‌کردن محصولات قدیمی و تولید محصولات جدید در جریان تحولات اقتصادی پسابرجامی دانست.
هرچند در این بازه قیمتی پر‌تقاضا تعداد نسبتا محدودی از محصولات برای عرضه وجود دارد ولی بر اساس آمار ۶۱.۸۹ درصد از تولیدات شرکت خودروسازی سایپا را انواع پراید و تیبا تشکیل می‌دهد که همگی در این بازه قیمتی هستند و این مسئله نشان از تمرکز بالای این شرکت بر بازه قیمتی کمتر از ۳۰ میلیون تومان دارد. درمجموع ۶ ماه ابتدای سال جاری ۱۳۳,۱۰۶ دستگاه پراید و تیبا (در همه مدل‌ها) از مجموع ۲۱۵,۲۴۶ دستگاه خودرو سواری ساخت سایپا را شامل می‌شود. این در حالی است که ایران‌خودرو تنها ۲۴.۸ درصد از تولیدات خود را در این بازه قیمتی عرضه می‌کند که آن‌هم فقط پژو ۴۰۵ GLX‌‌ در دو نوع بنزینی و دوگانه‌سوز است و مدتی است از تولید سمند SE که در همین بازه قیمتی قرار داشت، خبری نیست و به نظر می‌رسد ایران‌خودرویی‌ها آن را به نفع پژو ۴۰۵ از خط تولید خارج کرده‌اند. البته نمونه‌های ۴ سیلندر خودرو MVM۱۱۰ هم در این بازه قیمتی قرار دارد که البته در نیمه نخست سال فقط ۴۶ دستگاه از آن تولیدشده است و بنابراین می‌توان سهم آن را در این بازه قیمتی ناچیز دانست ضمن آنکه با عرضه نمونه‌های به‌روز‌شده این خودرو، احتمالا به‌زودی شاهد خروج آن از خط تولید خواهیم بود تا این بازه قیمتی در انحصار ایران‌خودرو و سایپا باقی بماند.

۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان

به‌ جرأت می‌توان گفت که در این بازه قیمتی ایران‌خودرو یکه‌تاز بازار است و توانسته سایپا و دیگر خودروسازان را شکست دهد. بخش عمده‌ای از تولیدات پرتیراژ ایران‌خودرو در این بازه قیمتی قرار دارند و همچنین بازار دست‌دوم این بازه قیمتی هم به دلایل مختلف همیشه داغ است. با این بودجه می‌توان از شرکت ایران‌خودرو محصولات خانواده سمند و سورن، خانواده پژو پارس و پژو ۲۰۶، رانا و تندر۹۰ را خریداری کرد و در سوی دیگر همچنین پارس‌خودرو هم در این بازه قیمتی برلیانس H۲۲۰ و H۲۳۰ دستی و تندر۹۰ را ارائه می‌کند. در این بین شرکت مدیران‌خودرو هم MVM۱۱۰S را در دو تیپ کامفورت و لاکچری به بازار عرضه می‌کند. پارس‌خودرو با عرضه ۳۲,۲۵۵ دستگاه خودرو در ۶ماهه سال جاری، ۳۹.۳۲ درصد از تولیدات خودش را در این بازه عرضه می‌کند. همچنین شرکت خودروسازان راین هم در این بازه قیمتی محصول V۵‌ را تولید می‌کند که البته در نیمه ماه اول امسال این خودرو به بازار عرضه نشده است.
همان‌طور که در بالا هم گفته شد، در این بازه قیمتی ایران‌خودرو تقریباً بی‌رقیب است به‌طوری‌که ۶۵.۴ درصد از تولیداتش در این بازه قیمت‌گذاری شده‌اند. همچنین مدیران‌خودرو هم ۳۴.۴ درصد از بازار محصولات خود را به این بازه قیمتی اختصاص داده است. درمجموع اختیار بازار در این بازه قیمتی با ۸۱.۸ درصد سهم بازار در اختیار ایران‌خودرو است و بافاصله زیاد پارس‌خودرو و مدیران‌خودرو به ترتیب ۱۴ و ۳.۷ درصد از سهم بازار این بازه قیمتی را به خود اختصاص می‌دهند.

۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان

در این بازه قیمتی می‌توان محصولاتی چون دنا و H۳۰Cross را از ایران‌خودرو، آریو ۱.۵ دستی را از سایپا، ساندرو (اتوماتیک و دنده‌ا‌ی) و ساندرو استپ‌وی دستی، برلیانس H۲۲۰ و H۲۳۰ اتوماتیک و H۳۲۰ و H۳۳۰ دنده‌ای را از پارس‌خودرو، لیفان X۵۰دستی را از کرمان‌موتور و محصولاتی همچون MVM ۵۳۰ ،MVM۳۱۵ را از مدیران‌خودرو خریداری کرد. در این بازه ورود خودروهای چینی به بازار کاملا‌ مشهود است. شروع قیمتی خودروهای چینی که به‌تازگی محبوبیت نسبی در بازار ایران پیداکرده‌اند، از حدود ۴۵ میلیون تومان آغاز می‌شود. شاید بتوان این بازه قیمتی را مهجورترین بازه قیمتی ازنظر توجه بازار دانست. خودروهایی که در این بازه قیمتی تولید می‌شوند محدود هستند و به همین جهت بازار رقابتی چندانی در این بازه وجود ندارد. البته این مسئله را می‌توان به دو صورت کاملا مجزا تحلیل کرد؛ یکی بر این مبنا که این بازه قیمتی درواقع مرز میان خودروهای ایرانی و چینی است و بنابراین در این میان تمایلی به رقابت بین ایران و چین وجود ندارد و دیگر اینکه با توجه به کم محصول بودن این بازه قیمتی اگر هرکدام از خودروسازان بتوانند خودرویی با این قیمت ولی با شرایط فروش وسوسه‌کننده تولید و عرضه کنند، احتمالا صاحب این بازه قیمتی خواهند شد.
ایران‌خودرو سهمی معادل ۴ درصد از تولیدات خود را در این بازه قیمت‌گذاری کرده است. همچنین پارس‌خودرو، مدیران‌خودرو و کرمان‌موتور به ترتیب ۱۱.۸، ۲۶.۱ و ۱۳.۱ درصد از تولیداتشان را در بازه ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری کرده‌اند.
بر اساس سهم تولید، کلیه خودروهایی که در این بازه قیمتی تا شهریور امسال تولیدشده‌اند ۲۹,۰۰۹ دستگاه خودرو است که از این ‌بین ۳۸.۸ درصد ایران‌خودرو، ۳۳.۳ درصد پارس‌خودرو، ۲۱.۳ درصد مدیران‌خودرو و ۷ درصد کرمان‌موتور سهم بازار را به خود اختصاص داده‌اند.

۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان

در این بازه قیمتی حضور چینی‌ها بیشتر از قبل احساس می‌شود و بازار خودروهای چینی بسیار گسترده‌تر از محصولات داخلی است.با این بودجه می‌توان در بین محصولات داخلی از سایپا آریو ۱.۶ اتوماتیک، از پارس‌خودرو برلیانس H۳۲۰ و H۳۳۰ دنده‌ای و رنو ساندرو استپ‌وی اتوماتیک، از کرمان‌موتور لیفان X۵۰ و جک J۵ اتوماتیک و از مدیران‌خودرو MVM ۵۵۰ اتوماتیک معمولی را خریداری کرد. همچنین گروه خودروسازی راین هم دو خودرو ولیکس C۳۰ (دنده‌ای و اتوماتیک) و D۶۰ را ارائه می‌کند که این خودرو‌ها به‌جز مدل اتوماتیک ولیکس C۳۰ در ۶ ماه نخست امسال به بازار عرضه نشده‌اند.
ایران‌خودرو و سایپا در این بازه قیمتی کاملاً عرصه را به رقبای چینی واگذار کرده‌اند و ازاین‌رو شرکت‌های کرمان‌موتور و مدیران‌خودرو به ترتیب ۳۰ و ۴۵ درصد از تولیدات خود را در این بازه قیمتی به بازار عرضه می‌کنند و می‌توان گفت که در این قیمت کاملاً بی‌رقیب هستند. شرکت خودروسازان راین نیز در ‌‌۶‌ماهه ابتدایی سال جاری ۱۰۰ درصد تولید خود را در این بازه قیمتی متمرکز کرده است که البته به واسطه تیراژ کم تولید، نتوانسته در آمارها جایگاه مناسبی کسب کند.

جمع‌بندی

از مجموع ۴۶۱,۰۳۳ دستگاه خودرو تولیدی در کل بازه‌های قیمتی مورد بررسی، سهم تولید و فروش به نسبت بالا رفتن قیمت به‌صورت صعودی پایین می‌آیند که البته با توجه به توان عمومی خرید در بازار ایران امری طبیعی به نظر می‌رسد. بر اساس آمار موجود بازه زیر ۳۰میلیون تومان ۴۸ درصد و بازه ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان ۴۴ درصد از کل تولید خودروهای زیر ۶۰ میلیون تومان را به خود اختصاص می‌دهند. این در صورتی است که بازه ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان ۶درصد و ۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان تنها ۲ درصد از سهم بازار را به خود اختصاص می‌دهند. با بررسی این موضوع می‌توان به این مسئله پی برد که حضور کم‌رنگ خودروسازان داخلی در بازه قیمتی ۴۰ تا ۶۰ میلیون تومان تصمیمی نه از سر بی‌دقتی بلکه بسیار هوشمندانه بوده است، زیرا سهم بازار در این بازه قیمتی بسیار اندک است و سرمایه‌گذاری در این قسمت احتمال شکست را دوچندان می‌کند. البته لازم به ذکر است که با توجه به مهجور بودن این بازه قیمتی، اگر هر خودروسازی بتواند خودرویی را با شرایط فروش ایده‌آل در این بازه قیمتی به بازار عرضه کند، می‌تواند اختیار بازار را به‌دست بگیرد.درنهایت با استناد به اعداد و ارقام می‌توان گفت بازه قیمتی زیر ۴۰ میلیون تومان، بیشترین میزان تقاضا را در بازار دارد و اگر خودروسازی بخواهد خودرویی تولید کند، برای فروش بهتر آن باید قیمتی در این بازه برای آن خودرو تعریف کند تا بتواند در بازار رقابت کند هرچند در مقابل با توجه به رقبای حاضر در این بخش و البته لزوم داخلی‌سازی بالا برای رسیدن به چنین قیمتی، حضور رقبای جدید در این بخش بسیار دشوار است و با این حساب شاید بازار خودرو ایران باید به خودروهای فعلی در این بازه قیمتی عادت کند و بدتر آنکه با خروج آنها از خط، شاید شاهد عدم عرضه جایگزین برایشان باشیم.