دانستنی‌های چهارصد‌و‌پنجی

به گزارش پایگاه خبری «عصرخودرو»، به همین دلیل برآن شدیم تا در مطلبی به برخی‌ پرسش‌های احتمالی پیرامون تاریخچه این خودرو و پاسخ‌های صحیح آنها بپردازیم.

تولید و عرضه ۴۰۵ از کی آغاز شده است؟
در سال ۱۹۸۷ برای اولین بار ۴۰۵ روانه بازارهای اروپا شد و تولید نمونه استیشن نیز از سال بعد یعنی ۱۹۸۸ آغاز شد. با این حال عرضه این خودرو در کشورهای متفاوت از دوره‌های زمانی متفاوتی آغاز شده است. در ایران از سال ۱۹۹۲ (۱۳۷۱) و پس از قراردادی که در اواخر دهه ۸۰ میلادی بین دو طرف امضا شد، عرضه ۴۰۵ آغاز شد. در آرژانتین، شیلی و مصر نیز همین سال آغاز تولید ۴۰۵ است. با این حال تولید ۴۰۵ در زیمبابوه و انگلستان از ۱۹۸۷، در تایوان و اندونزی از ۱۹۸۹ و در لهستان از ۱۹۹۳ آغاز شد.

آیا ۴۰۵ به عنوان خودرو سال اروپا انتخاب شده است؟
پاسخ به این جواب مثبت است. با وجود اینکه بسیاری از مردم کشورمان پس از مدتی این داستان را فراموش کردند، اما همین موفقیت ۴۰۵ در بازار اروپا دستمایه تبلیغاتی مهم برای خودروساز داخلی در عرضه و تولید ۴۰۵ تلقی می‌شد. در سال ۱۹۸۸ ۴۰۵ توانست به‌راحتی رقبایی همانند سیتروئن AX و هوندا پریلیود را شکست دهد و با رأی قاطعی که حتی تا‌کنون رکوردش شکسته نشده، شکست دهد و به عنوان خودرو سال اروپا دست یابد. کارایی بالا در کنار کیفیت مناسب ساخت و قیمت و امکانات رفاهی قابل قبول در کنار ظاهر شیک و به‌روز از جمله مهم‌ترین عوامل موفقیت ۴۰۵ در آن دوره بودند.

آیا طراحی ۴۰۵ ایتالیایی است؟
پژو در دوران طلایی خود که از اواخر دهه ۶۰ تا اواخر دهه ۹۰ میلادی به طول انجامید، با استودیو پینین‌فارینا ایتالیا رابطه تنگاتنگی داشت و طراحی بیشتر محصولات خود را به این استودیو می‌سپرد و در صورت نیاز به انجام طراحی در داخل کمپانی نیز معمولا از مشاوران ارشد پینین‌فارینا کمک می‌گرفت. ۴۰۵ نیز در همین دوره ظهور کرد و به همین دلیل طراحی آن توسط همین استودیو ایتالیایی انجام گرفت. ظاهر کلی ۴۰۵ شباهت‌های زیادی به آلفارومئو ۱۶۴ دارد که تصادفی نیست و به دلیل آن است که آلفا نیز توسط پینین فارینا شکل گرفته است. ۴۰۵ در زمان عرضه یکی از زیباترین خودروهای کلاس خود قلمداد می‌شد و علاوه بر این به سبب خطوط آیرودینامیکش، ضریب پسایی در حدود ۰.۲۹ داشت که حتی امروزه نیز برای یک سدان متوسط رقمی بسیار مناسب است. در سال ۱۹۹۲ یک فیس‌لیفت کلی برای ۴۰۵ انجام گرفت که در آن فرم چراغ‌های عقب تغییر کرده، پوشش پلاستیکی بین آنها نیز حذف شد. علاوه بر این داشبورد خودرو نیز کاملا دچار تغییراتی اساسی شد.

چه گونه‌هایی از ۴۰۵ تولید شده است؟
از نظر فرم بدنه ۴۰۵ به طور رسمی فقط در ۲ گونه سدان و استیشن تولید شده است. اما از همان ۲ نمونه، گونه‌های متفاوتی منشعب شده است که با توجه به نوع پیشرانه و امکانات رفاهی با حروف و اسامی متفاوتی شناخته می‌شوند که البته در برخی بازارها نیز همانند کشورمان دارای نام‌های متفاوتی هستند. مهم‌ترین گونه‌های ۴۰۵ عبارتند از: GE, GL, GR, GLD, GRD, GLDt, GRDt, GTDt, GRi, Sri, GTX ,GLX , Mi۱۶, Mi۱۶x۴,STi, STdt و  در کنار نمونه‌های کمتر‌شناخته‌شده‌ای همانند Hunter, Quasar, Caddywagon, Style و Executive. در کنار این نمونه‌ها گونه نادر T۱۶ نیز به طور محدود تولید شده است. (تیراژ ۱۰۶۱ دستگاه)

چه پیشرانه‌هایی برای ۴۰۵ در نظر گرفته شده بود؟
برای ۴۰۵ پیشرانه‌های ۱.۴ لیتری تا ۲ لیتری ۸ سوپاپه بنزینی با قدرتی بین ۶۴ تا ۱۲۵ اسب بخار در کنار گونه بنزینی ۱۶ سوپاپ ۱.۹ لیتری و ۲ لیتری به قدرت ۱۶۰ اسب بخار پیشرانه‌های اصلی ۴۰۵ بودند. در کنار این دو گونه دیزلی ۱.۹ لیتری و توربو دیزلی ۱.۸ لیتری با قدرت‌های ۶۸ و ۹۲ اسب بخار نیز برای این خودرو قابل سفارش بود. بهترین شتاب صفرتا۱۰۰ ثبت شده برای گونه‌های دیزلی ۱۲.۲ ثانیه و برای گونه‌های ۸ سوپاپ بنزینی ۹.۷ ثانیه و برای گونه‌های ۱۶ سوپاپه در حدود ۸.۵ ثانیه است.

آیا ۴۰۵ یک سدان اسپرت تلقی می‌شود؟
در مورد اکثر گونه‌های ۴۰۵ که شامل نمونه اصلی بازار کشورمان (GLX و GL) نیز می‌شود، پاسخ به این سوال منفی است. با این حال نمونه‌هایی از  ۴۰۵ با حال و هوای اسپرتی نیز عرضه شدند که همگی موفق بودند.
اولین نمونه که SRi بود با پیشرانه ۱.۹ لیتری انژکتوری خودرو موفق ۲۰۵ GTi عرضه شد. اما مشهورترین ۴۰۵ اسپرتی که در کشورمان نیز بسیار شناخته شده است، نمونه Mi۱۶ است. این خودرو که مجهز به پیشرانه ۱۶سوپاپ ۱.۹ لیتری (و بعدها ۲ لیتری) ۱۶۰ اسب بخاری بود، توانایی شتابگیری از صفر تا ۱۰۰کیلومتر در ساعت را در تنها ۸.۵ ثانیه داشت و حداکثر سرعتی معادل ۲۳۰ کیلومتر در ساعت برای آن متصور بود. با این حال باید به این دو گونه مدل محدود و خاص T۱۶ را نیز اضافه کنید.
این گونه که برای دریافت مجوز شرکت در مسابقات رالی در تیراژ ۱۰۶۱ دستگاه تولید شد، از پیشرانه توربو ۲ لیتری نمونه Mi۱۶ به قدرت ۲۰۰ اسب بخار بهره می‌جست و علاوه بر این مجهز به سیستم انتقال قدرت به هر چهار چرخ بود که بعدها به نمونه Mi۱۶x۴ نیز به ارث رسید. ۶۰ دستگاه از این ابر ۴۰۵ به پلیس فرانسه تحویل داده شدند و در ناوگان آن حضوری پررنگ داشتند.

آیا ۴۰۵ در مسابقات اتومبیلرانی حضور یافت؟
۴۰۵ در دو جبهه مسابقات رالی و تورینگ حضور یافت که در اولی خوش درخشید و در دومی نیز عملکرد قابل قبولی داشت. نمونه رالی ۴۰۵ که شباهت چندانی به نمونه خیابانی نداشت و در حقیقت تنها چراغ‌های جلو و عقب آن با نمونه خیابانی مشترک بود و ظاهر آن برپایه نمونه خیابانی از نو و به صورت کوپه طراحی شده بود، T۱۶ GR نام داشت.  این غول قدرتمند موتور وسط کوپه براساس تکنولوژی موفق پژو ۲۰۵ T۱۶ که توانست در رده B رالی جهانی ۲ بار به مقام قهرمانی دست یابد، شکل گرفت و حدود ۶۰۰ اسب بخار قدرت داشت. همین کافی بود تا این خودرو ۸۰۰ کیلوگرمی شتاب صفرتا ۱۰۰کمتر از ۳ ثانیه داشته و بتواند به یکی از برترین خودروهای رالی آن زمان بدل شود.
با این حال به دلیل بسته‌شدن در سری B، پژو مجبور شد تا ۴۰۵ T۱۶ را تنها در دو رالی Pikes Peak (برای رکورد‌شکنی) و پاریس-داکار شرکت دهد که آری واتانن فنلاندی توانست در دو دوره پاریس-داکار (۱۹۸۹ و ۱۹۹۰) با ۴۰۵ به قهرمانی دست یافته، یک بار نیز رکورد Pikes Peak را برای همیشه تغییر دهد؛ رکوردی که به تازگی توسط نمونه خاصی از ۲۰۸ شکسته شد. ‌در مسابقات تورینگ انگلستان BTCC نتوانست موفقیت قابل ذکری کسب کند، با این حال در مسابقات تورینگ فرانسه خوش درخشید و توانست دو دوره در سال‌های ۱۹۹۴ و ۱۹۹۵ (با رانندگی لوران آیللو) به قهرمانی دست یابد.

آیا نمونه کوپه‌ای از ۴۰۵ تولید شده است؟
هیچ گاه نمونه کوپه ۴۰۵ به طور رسمی توسط پژو عرضه نشد. این در حالی بود که ۵۰۴ و ۴۰۶ به عنوان سلف و جانشین ۴۰۵ هر دو نمونه‌های کوپه زیبایی داشتند که توسط پینین فارینا طراحی و ساخته شدند. تنها نمونه کوپه‌ای که توسط پژو ساخته شد، در حقیقت گونه موتور وسط T۱۶ GR بود که آن نیز جز اندکی شباهت‌های ظاهری، ارتباط چندانی با ۴۰۵ خیابانی نداشت و هرگز نیز به خیابان راه نیافت. با این حال در سال ۱۹۸۸استودیو و کارگاه مشهور فرانسوی یعنی Heuliez (هولیز) نمونه زیبایی از ۴۰۵ را به صورت کوپه طراحی کرده، به نمایش درآورد. با آنکه ظاهر کلی این خودرو با ۴۰۵ عادی دارای مشترکات زیادی بود و در حقیقت یک Mi۱۶ ۲در بود، اما تغییرات متعددی که در کابین و جزئیات خاص بدنه آن مشاهده می‌شد، بسیار مورد استقبال قرار گرفت. با این حال پژو هیچ‌گاه آن را به صورت انبوه به بازار عرضه نکرد و تنها یک پیش‌نمونه از آن ساخته شد.

آیا ۴۰۵ به جز ایران در سایر نقاط جهان تولید نمی‌شود؟
در سال ۱۹۹۶ تولید نمونه سدان ۴۰۵ در اروپا قطع شد و نمونه استیشن نیز در سال ۱۹۹۷ با ۴۰۶ جایگزین شد. با این حال تولید ۴۰۵ در آرژانتین تا سال ۲۰۰۰ و در زیمبابوه تا سال ۲۰۰۲ ادامه یافت. اما تولید ۴۰۵ در ایران و مصر همچنان ادامه دارد.
در مصر خودروسازی AAV عهده‌دار تولید این خودرو است و بدین‌سان ایران و مصر کشورهایی هستند که این خودرو را پس از گذشت بیش از ۲۸ سال هنوز هم در خط تولید دارند. تا پایان سال ۱۹۹۷ و اتمام تولید اروپایی این خودرو، در حدود ۲.۵ میلیون دستگاه از ۴۰۵ روانه بازار شده بود. این در حالی است که تا پایان سال ۲۰۱۲ چیزی در حدود ۴.۸ میلیون دستگاه ۴۰۵ تولید شده ‌که نشان از موفقیت قابل توجه این خودرو در کشورهای ایران و مصر دارد.

خویشاوندان اصلی ۴۰۵ چه خودروهایی هستند؟
اصلی‌ترین برادر تنی ۴۰۵ سیتروئن BX است. این خودرو که در سال ۱۹۸۲ معرفی شد و تا سال ۱۹۹۴ در خط تولید ماند، پایه و اساس پلت‌فرم ۴۰۵ را بنا نهاد.
با این حال پیشرانه‌ها و ظاهر و متعلقات فنی BX دارای تفاوت‌های قابل توجهی با ۴۰۵ بود و به طور کلی BX خودرویی چابک‌تر و سبک‌وزن‌تر از ۴۰۵ محسوب می‌شود.
در کنار این اما باید به سمند و پژو پارس به عنوان برادران ایرانی ۴۰۵ اشاره کرد.
پارس که با نام اولیه پرشیا (بعدها به دلیل ثبت‌شدن این نام تجاری توسط یک سازنده موتورسیکلت) توسط پژو و به عنوان خودرویی مابین ۴۰۵ و ۴۰۶ با امکاناتی بیشتر از ۴۰۵ ایرانی (GLX) همانند پروژکتورهای جلو، شیشه‌های برقی عقب و داشبورد شکیل‌تر طراحی شد و به عنوان نمونه لوکس‌تر و مدرن‌تر ۴۰۵ به بازار کم‌تنوع ایران عرضه شد.
علاوه بر این سمند نیز به عنوان خودرو ملی ما براساس پلت‌فرم و متعلقات فنی ۴۰۵ شکل گرفته است و از نظر برخی خودرونویسان خارجی حتی یکی از انواع ۴۰۵ محسوب می‌شود.

چه نمونه‌هایی از ۴۰۵ مختص بازار ایران است؟
اساسا گونه GL که از ابتدا به بازار ایران معرفی شد و بعدها با نمونه GLX جایگزین شد، تنها نمونه‌های اصلی ۴۰۵ حاضر در بازار ایران بودند. بعدها گونه GLI با امکانات رفاهی کمتر (بدون شیشه‌ها و آینه‌های برقی و رنگ روغنی به جای متالیک) به طور محدود عرضه شد.
علاوه بر این گونه SLX نیز با فیس‌لیفتی نه‌چندان زیبا و برخی تغییرات فنی در حقیقت نمونه جدیدی از پدیده ایرانی‌شدن ۴۰۵ است. در کنار این دو باید پارس (پرشیا) و سمند را به عنوان دو نمونه مجزا و ایرانی ۴۰۵ و همچنین RD (بدنه‌ای مشابه نمونه پیش از فیس‌لیفت ۴۰۵) را به عنوان فرزند‌خوانده ۴۰۵ (با متعلقات فنی پیکان) در این لیست قرار دهیم.

آیا ۴۰۵ در آینده خودرویی کلاسیک خواهد شد؟
پاسخ به این سوال مثبت است. نمونه‌های خاص ۴۰۵ (همانند T۱۶ ،‌Mi۱۶x۴ و Mi۱۶ Lemans در کنار Mi۱۶ صادر شده به آمریکا با سپرهای بلندتر و امکانات رفاهی بیشتر) هم‌اکنون نیز به عنوان خودروهایی با ارزش نسبتا مناسب‌تر از رقبای هم‌دوره خود شناخته می‌شوند.
استقبال قابل توجه خودرونویسان و متخصصان اروپایی از ۴۰۵ در اوایل دهه ۹۰ سبب شد تا همگان خاطراتی خوش از نمونه‌های اسپرت آن در ذهن داشته باشند و تا به امروز نیز اثرات آن در کشورهایی همانند انگلستان و فرانسه قابل مشاهده است.
در کشور خودمان نیز نمونه‌های GL (با داشبوردهای قدیمی‌تر و چراغ‌های قدیمی پیش از فیس‌لیفت) به دلیل قدمت و فرانسوی‌بودن طرفداران خاص خود را دارند و بعضا با افزودن فلاپ‌ها و برخی ادوات سعی در ساخت نمونه‌های شبیه به Mi۱۶ در میان طرفداران نیز دیده شده است. علاوه بر این، گونه‌های ۲ لیتری کاربراتوری مشهور به ۲۰۰۰ نیز به دلیل شتابگیری بهترشان امروزه طرفدارانی دارند.