۵۰ سال «خودرو سال»

به گزارش پایگاه خبری «عصرخودرو»، در این مطلب به مناسبت گذر از ۵۰ سالگی این عنوان، به بررسی منتخبان و برخی نکات جالب و خواندنی پیرامون این جایزه معتبر می‌پردازیم.

دهه ۶۰ میلادی‌:

در آغاز کار موسسه بنا بر این شد تا همه سال از بین کاندیداهای دریافت عنوان خودرو سال اروپا، ۳ خودرو به عنوان برترین خودروها بر اساس رای هیات داوران انتخاب شود. با آنکه انتخاب کاندیداها به گونه‌ای صورت می‌گرفت که تقریبا از هر کلاس خودرویی حضور داشته باشد و مدرن بودن و نوآوری در خودروها ملاکی اساسی باشد، اما همین امر ممکن بود به انتخاب خودرویی خاص با ویژگی‌هایی متفاوت از آنچه امروزه به عنوان پارامترهای ضروری برای انتخاب خودرو سال  می‌شناسیم بینجامد. در سال ۱۹۶۴ روور ۲۰۰۰ به عنوان خودرو سال انتخاب شد و پس از آن مرسدس بنز ۶۰۰ و هیلمن Imp در مقام‌های بعدی قرار گرفتند. در سال ۱۹۶۵ آستین ۱۸۰۰ به عنوان خودرو سال و اتوبیانچی پریمولا و فورد ماستنگ به عناوین بعدی نائل شدند. در سال ۱۹۶۶ رنو ۱۶ توانست خودرو سال شود و رولزرویس سیلورشدو و اولدزموبیل تورونادو مقام‌های بعدی را کسب کردند. در ۱۹۶۷ فیات ۱۲۴ به مقام اول رسید و پشت سر آن ب‌ام‌و ۱۶۰۰ و جنسن FF قرار گرفتند. NSU Ro۸۰ خودرو سال اروپا در ۱۹۶۸ بود و توانست فیات ۱۲۵ و سیمکا ۱۱۰۰ را شکست دهد. در نهایت در سال ۱۹۶۹ پژو ۵۰۴ خودرو سال شد، ب‌ام‌و ۲۸۰۰ دوم و آلفارومئو ۱۷۵۰ سوم شدند. اگر به لیست ۱۸ تایی این خودروها نگاهی کنیم شاید دیده شدن نام فورد ماستنگ و الدزموبیل تورونادو آمریکایی کمی تعجب‌برانگیز باشد. الدزموبیل تورونادو خودرویی لوکس مجهز به پیشرانه‌ای حجیم اما دیفرانسیل جلو بود که همین ترکیب آن را به خودرویی مدرن بدل می‌کرد. ماستنگ نیز پرطرفدارترین خودرو بازار آمریکا در این دوره بود. با این حال این دو خودرو در بازار اروپا تقریباً حضور نداشتند و انتخاب آنها شاید به سردرگمی هیات داوران در جهانی کردن یا اروپایی ماندن جوایز مربوط است. مرسدس بنز ۶۰۰، جنسن FF و رولزرویس سیلورشدو نمایندگان لوکس این لیست هستند که همگی خودروهایی جلوتر از زمان بودند. مرسدس ۶۰۰ با انبوهی از تکنولوژی‌های نوآورانه، رولزرویس سیلور شدو با فنربندی نرم و سواری بی نظیر و جنسن FF با سیستم انتقال نیرو به چهار چرخ توانستند نظر داوران را به خود جلب کنند. با این حال تقریبا باقی موارد خودروهایی اقتصادی و کوچک بودند. شاید انتخاب NSU Ro۸۰ با پیشرانه ونکل روتوری اندکی عجولانه بوده باشد. این خودرو با آنکه از نظر تئوری یکی از برترین خودروهای تاریخ است، اما به دلیل مشکلات متعدد نتوانست به جایگاه مورد نظر مهندسانش دست یابد.

دهه ۷۰: ژاپن وارد می‌شود

در دهه ۷۰ سبک جوایز به روند امروز نزدیک‌تر شد و سوپرمینی‌ها و ‌هاچ‌بک‌های اقتصادی بیشترین سهم این بخش را در دست گرفتند. از ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۹ به ترتیب فیات ۱۲۸، سیتروئن GS، فیات ۱۲۷، آئودی ۸۰، مرسدس بنز کلاس S، سیتروئن CX، سیمکا ۱۳۰۷، روور ۳۵۰۰، پورشه ۹۲۸ و سیمکا هورایزن خودرو سال شدند. مقام‌های دوم به اتوبیانچی A۱۱۲، فولکس واگن K۷۰، رنو ۱۵، رنو ۵، فیات X۱/۹، فولکس واگن گلف، ب‌ام‌و سری ۳، آئودی ۱۰۰، ب‌ام‌و سری ۷ و فیات ریتمو رسید. در نهایت سومین انتخاب هیات داوران نیز به ترتیب رنو ۱۲، سیتروئن SM، مرسدس بنز SL، آلفارومئو آلفتا، هوندا سیویک، آئوی ۵۰، رنو ۳۰، فورد فیستا، فورد گرانادا و آئودی ۸۰ رسید. شاید بتوان سلطنت فیات در این دوره را مهم‌ترین اتفاق دانست. با این حال انتخاب روور ۳۵۰۰ به عنوان خودرویی که بعدها از آن به عنوان یکی از دردسرسازترین خودروهای انگلیسی یاد شد نیز قابل تامل است. در این دهه خودروهای غیراقتصادی و جذابی نیز همانند پورشه ۹۲۸، مرسدس SL وS، ب‌ام‌و سری ۷ و سیتروئن SM در لیست قرار گرفتند. شاید نقطه مشترک تمامی این خودروها نوآوری و جلوتر از زمان بودن آنها بود. خصوصاً در مورد سیتروئن SM و پورشه ۹۲۸ که شباهت چندانی به باقی خودروهای این لیست بلند‌بالا ندارند، نکات خاص و مهم فنی مد نظر هیات داوران بوده است. علاوه بر این هوندا سیویک برای اولین بار پای ژاپنی‌ها را به این عرصه باز می‌کند.

دهه ۸۰: شکل‌گیری سبک و سیاق امروزی

از سال ۱۹۸۰ دیگر کمتر شاهد خودروهایی عجیب و لوکس در لیست خودرو سال هستیم. سدان‌های متوسط و‌ هاچ‌بک‌های اقتصادی بیشترین سهم را در لیست این دوران جدید دارند.
با این حال در دهه ۸۰ ذات جذاب برخی سوپرمینی‌ها همانند پژو ۲۰۵ به جذاب شدن لیست کمک شایان ذکری می‌کند. خودروهای سال از ۱۹۸۰ به ترتیب لانچیا دلتا، فورد اسکورت، رنو ۹، آئودی ۱۰۰، فیات اونو، اپل کادت، فورد اسکورپیو، اپل امگا، پژو ۴۰۵ و فیات تیپو بودند. م
قام‌های دوم نیز به اپل کادت، فیات پاندا، اپل آسکونا، فورد سیه را، پژو ۲۰۵، رنو ۲۵، لانچیا Y۱۰، آئودی ۸۰، سیتروئن AX و اپل وکترا رسید. در نهایت سوم‌ها نیز پژو ۵۰۵، آستین مترو، فولکس واگن پولو، ولوو ۷۶۰، فولکس واگن گلف، لانچیا تما، مرسدس بنز کلاس E، ب‌ام‌و سری ۷، هوندا پریلیود و فولکس پاسات رسید.
شاید در این لیست حضور هوندا پریلیود به عنوان یک اسپرت مدرن ژاپنی، ب‌ام‌و سری‌۷ به عنوان یک لوکس تمام‌عیار آلمانی و حضور پررنگ اپل و فورد قابل توجه باشد. علاوه بر این دوران اوج فولکس-آئودی نیز با این دهه آغاز شد.

دهه ۹۰: دوران درخشش اروپایی‌ها

در دهه ۹۰ روند حضور پررنگ‌ هاچ‌بک‌های اقتصادی و سدان‌های متوسط ادامه یافت. با این حال حضور برخی خودروهای لوکس و اسپرت حال و هوای جذاب‌تری به لیست خودروها داد. در دهه ۹۰ به جز نیسان هیچ خودرو غیر‌اروپایی نتوانست به ۳تایی‌های اروپا راه یابد.
سیتروئن XM، رنو کلیو، فولکس واگن گلف، نیسان میکرا، فورد موندئو، فیات پونتو، فیات براوو، رنو مگان سنیک، آلفارومئو ۱۵۶ و فورد فوکوس خودروهای سال این دهه بودند. مقام‌های دوم نیز از آن مرسدس بنز SL، نیسان پریمرا، اپل آسترا، فیات چیکوئه چنتو، سیتروئن زانتیا، فولکس واگن پولو، پژو ۴۰۶، فورد کا، فولکس واگن گلف و اپل آسترا شد. اپل کالیبرا، سیتروئن ZX، رنو سفران، مرسدس بنز کلاس C، اپل امگا، آئودی A۴، فولکس واگن پاسات، آئودی A۶ و پژو ۲۰۶ نیز عناوین سوم را کسب کردند.
شاید سیتروئن XM، مرسدس بنز C، اپل امگا و آلفارومئو ۱۵۶ تنها نمایندگان لوکس لیست دهه۹۰ بودند و اسپرت‌های لیست نیز فقط به مرسدس بنز SL و اپل کالیبرا محدود می‌شد. با این حال لیست دهه ۹۰ رنگین‌تر از دهه قبل بود.

ابتدای قرن بیست و یکم: سلطه چشم بادامی‌ها!

در دهه اول قرن بیست و یکم ژاپنی‌ها توانستند حضوری رویایی در لیست ۳ تایی داشته باشند. خصوصا اینکه پای مزدا نیز به این لیست باز شد. علاوه بر این در این دهه نیز متاسفانه خبری از خودروهای لوکس و اسپرت نبود و تقریبا تمامی عناوین به ‌هاچ‌بک‌های اقتصادی رسید. تویوتا یاریس، آلفارومئو ۱۴۷، پژو ۳۰۷، رنو مگان، فیات پاندا، تویوتا پرایوس، رنو کلیو، فورد S-Max، فیات ۵۰۰ و اپل اینسیگنیا برترین خودروهای این دهه بودند. از نظر هیات داوران فیات مالتی پلا، فورد موندئو، رنو لاگونا، مزدا ۶، مزدا ۳، سیتروئن C۴، فولکس واگن پاسات، اپل کورسا، مزدا ۲ و فورد فیستا شایسته کسب عناوین دومی بودند و مقام سوم نیز به اپل زافیرا، تویوتا پرایوس، فیات استیلو، سیتروئن C۳، فولکس واگن گلف، فورد فوکوس، آلفارومئو ۱۵۹، سیتروئن پیکاسو، فورد موندئو و فولکس واگن گلف رسید. حضور تویوتا پرایوس به عنوان سمبل خودروهای سبز آن هم دو بار در مقام‌های سوم و اول نشان از عزم راسخ اروپا در تقدیر از حفظ محیط زیست دارد.

دهه جاری : سبزتر از همیشه

در دهه دوم قرن بیست و یکم به لیست‌هایی سرشار از خودروهای الکتریکی و هیبریدی می‌رسیم؛ خودروهایی که به گفته بسیاری از متخصصان ممکن است آینده ما و صنعت خودرو را شکل دهند. علاوه بر این بار دیگر شاهد حضور خودروهایی جذاب و خاص در این لیست هستیم و از یکنواختی لیست دهه قبل تا حد زیادی دور شده‌ایم. در سال ۲۰۱۰ فولکس واگن پولو، تویوتا iQ و اپل آسترا ۳ خودرو برتر بودند. نیسان لیف، آلفارومئو جولیتا و اپل مریوا نیز در سال ۲۰۱۱ مقام‌های اول تا سوم را کسب کردند. در سال ۲۰۱۲ شورولت ولت، فولکس واگن آپ و فورد فوکوس برگزیده شدند و در سال ۲۰۱۳ نیز فولکس واگن گلف، تویوتا GT۸۶ و ولوو V۴۰ منتخبان هیات داوران بودند. در آخرین دوره نیز پژو ۳۰۸ خودرو سال اروپا شد و جلوتر از ب‌ام‌و i۳ و تسلا مدل S قرار گرفت. امسال نیز ب‌ام‌و سری ۲ اکتیو تورر، سیتروئن C۴ کاکتوس، فورد موندئو، مرسدس بنز
کلاسC، نیسان قشقایی، رنو توئینگو و فولکس واگن پاسات نامزدان دریافت عنوان خودرو سال هستند.

نکات جالب توجه لیست‌ها

فیات با ۹، رنو با ۶، فورد با ۵ و اپل و پژو با ۴ بار انتخاب به عنوان خودرو سال برترین خودروسازان از نظر هیات داوران عنوان خودرو سال هستند.
علاوه بر این تنها ۱۹ خودرو‌ساز در این ۵ دهه توانسته‌اند این عنوان را به خود اختصاص دهند. فرانسه با ۱۵، ایتالیا و آلمان با ۱۲، انگلیس با ۸ و ژاپن با ۴ خودرو سال بالاتر از آمریکایی قرار می‌گیرند که تنها با شورولت ولت توانسته خودرو سال شود.
این بدین معناست که آمریکا و ژاپن تنها نمایندگان غیر اروپایی بوده‌اند که به این عنوان دست یافته‌اند.
نکته جالب توجه این لیست عدم حضور خودروسازان کره‌ای است. کره‌ای‌ها در ۲ دهه اخیر با خودروهایی اقتصادی و حتی متوسط در بازار اروپا حضوری پررنگ و موفق را تجربه کرده‌اند و نام‌هایی همانند کیا پیکانتو، هیوندای اکسنت، هیوندای سوناتا و کیا اپتیما نظرهای مثبت زیادی را به خود جلب کرده‌اند. علاوه بر این عدم حضور یک خودرو سوئدی در مقام اول اندکی غیر‌قابل‌باور است؛ چرا که سوئدی‌ها مدت‌هاست به ساخت خودروهای با دوام و مستحکم شهرت دارند و در بازار اروپا بسیار شناخته شده و فعالند. اما در نهایت باید به حضور پررنگ برخی‌ خودروهای برتر اروپا در بازار ایران در سال‌های دور و نزدیک اشاره کنیم. خودروهایی همانند پژو ۴۰۵ و ۲۰۶ و ۵۰۴، مرسدس بنز کلاس S و SL، رنو ۵ و مگان، آلفارومئو جولیتا، تویوتا GT۸۶، سیتروئن زانتیا، فولکس واگن گلف، ب‌ام‌و سری ۳ و مزدا ۳ شاید شناخته‌شده‌ترین خودروهای برتر اروپا برای ایرانیان باشند.

*نیما مجتهدزاده