لزوم حضور شرکت‌های خارجی در واگذاری بزرگ

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی «عصر خودرو» به نقل از ایسنا، شاهین شایان آرانی ـ کارشناس بازار سرمایه ـ واگذاری ۱۸ درصد از سهام ایران خودرو و سایپا را مورد توجه قرار داد و گفت: «در سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی هدف از واگذاری ها شتاب بخشیدن به رشد اقتصاد ملی، گسترش مالکیت در سطح عمومی مردم به منظور تامین عدالت اجتماعی، ارتقای کارایی بنگاه های اقتصادی و بهره وری منابع مادی و انسانی و فن آوری افزایش رقابت پذیری در اقتصاد ملی عنوان شده است لذا مفروضات واگذاری این است که شرکت ها واگذار شود تا به ارتقای کیفی و مدیریت آنها منجر شود.»
وی ادامه داد: «نکته کلیدی تاکید مرتب مقام معظم رهبری در الزامات واگذاری، گسترش مالکیت مردم، ارتقای قدرت رقابت پذیری و توانمندسازی بخش خصوصی و ارتقای کارایی بنگاه هایی است که قرار است واگذار شود. در حالی که اعتقاد ندارم با واگذاری ۱۸ درصد از سهام ایران خودرو و سایپا به راحتی سطح آنها ارتقا یابد.»
شایان با بیان اینکه واگذاری شرکت ها با هر درصدی باید نهایتا به این منجر شود که مالکیت عمومی در بنگاه اقتصادی گسترده شده و سطح کارایی، بهره وری و رقابتی این بنگاه ارتقا یابد، اضافه کرد: «با واگذاری ۱۸ درصدی سهام ایران خودرو و سایپا این سوال مطرح می شود که آیا این واگذاری ها به این موارد منجر می شود یا نه؟»
در صنعت خودرو انحصار داخلی وجود دارد
وی نبود رقابت را یکی از مشکلات صنعت خودرو دانست و در ادامه اظهار کرد: «در صنعت خودرو نوعی انحصار داخلی وجود دارد زیرا همانطور که مشاهده شد سایپا سهام رنا را خریداری کرد که این حرکت بی معنی است.»
باید چند شرکت خودرو ساز خارجی وارد رقابت شود
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به وجود سیاست ضد انحصار در کشور، خاطرنشان کرد: «شرکت های خودرویی در کشور دارای انحصار بوده و رقابت بیرونی در آنها وجود ندارد و در صورتی این واگذاری ها مفهوم می یابد که چند شرکت خارجی نیز وارد عرصه رقابت شوند ولی اینکه ایران خودرو و سایپا به خود شرکت های خودرویی یا وابسته به خودرو واگذار شود بی معنی است از سوی دیگر این بهانه مطرح می شود که غیر از این شرکت ها چه کسی می تواند سهام دو خودرو ساز را خریداری کند؟ و کدام بخش خصوصی توانمند می تواند این شرکت ها را بخرد؟»
وی تاکید کرد: «مهم این است که باید فضای صنعت خودرو کاملا رقابتی شود و رقبای داخلی رونق پیدا کنند و اگر رقبای داخلی وجود ندارند رقبای خارجی را با مشارکت بخش خصوصی وارد کنیم تا رقابت کرده و نشان دهند که بهینه سازی و کارایی در سطح استانداردهای بین المللی به چه معنا است.»
سطح ایران خودرو و سایپا یکسان است
شایان با بیان این نکته که نحوه واگذاری سهام شرکت به سرمایه گذاری خارجی مدل و روش های مختلف دارد،تصریح کرد: «مهم این است که توان مدیریتی و ارتقای سطح کیفی و کمی که مدیریت حرفه ای خودروسازان تراز اول دنیا می توانند بیاورند را وارد کنیم زیرا حداکثر شرکت سایپا و ایران خودرو، همین است که مشاهده می شود و اگر سایپا شرکتی بود که سطح آن بسیار بالاتر از سطح مدیریتی ایران خودرو بود، می شد قبول کرد که سایپا بخشی از سهام ایران خودرو را خریداری کرده و سطح آن را ارتقا دهد ولی تفاوت سطح این دو شرکت در استانداردهای بین المللی زیاد نیست و یک نوع مدیریت در آنها حاکم است.»

وی معتقد است: «برای واگذاری سهام ایران خودرو و سایپا بهتر است چند شرکت بزرگ خارجی از جمله شرکت های کره ای و ژاپنی را وارد کرده و منابع آنها را جذب کنیم بدون اینکه حاکمیت و نفوذ اصلی مدیریت را در این مجموعه ها از دست بدهیم که این خود یک هنر است.»
وی افزود: «اینکه خودمان از خود تعریف و حمایت کنیم مانند صنعت بانکداری در آن انحصار داخلی ایجاد شده و به هیچ عنوان توانایی های مدیریتی حرفه ای و استانداردهای بین المللی وارد نمی شود تا مدیریت داخلی با چالش های لازم مواجه شوند و بهینه سازی و ارتقای سطح رخ دهد.»
با واگذاری سهام ایران خودرو و سایپا به اهداف اصل ۴۴ نمی رسیم
به گفته این کارشناس بازار سرمایه، با این شرایط با واگذاری ۱۸ درصد از سهام ایران خودرو و سایپا به اهداف و نیات مدنظر مقام معظم رهبری در قالب الزامات واگذاری و سیاست کلی اصل ۴۴ نمی رسیم.»
وی خاطرنشان کرد: «اگر یک بلوک ۳۴ درصدی از شرکت را به یک بخش خصوصی غیر دولتی و غیر وابسته به مجموعه خودرویی واگذار کنیم داستان تغییر می کند ولی واگذاری تکه ای از سهام به یک مجموعه خودرو ساز که تعداد آنها نیز محدود است تاثیری در هدف اصلی واگذاری نداشته و تنها انتقال از یک جیب به جیب دیگر رخ می دهد.»
وی با طرح این سوال که اگر خودرویی ها بخواهند خود را خریداری کنند، پس چه تاثیر مثبتی در واگذاری آنها ایجاد می شود؟ ادامه داد: «لذا این نقل و انتقال ها باعث رونق و ارتقای سطح کیفی و کمی درحد اندازه لایق و شایسته کشور نمی شود.»
با این شرایط سهم واگذار نشود بهتر است
این فعال بازار سرمایه در ادامه گفت: «اگر قصد داریم در همین سطح فعلی باقی بمانیم سهام شرکت های ایران خودرو و سایپا واگذار نشود بهتر است زیرا سایپا و ایران خودرو تحت تاثیر وزارت صنایع است و به همان شکل هم باقی بماند زیرا در این شرایط واگذاری آن فرقی نمی کند.»
وی یادآور شد: «در سیاست های اصل ۴۴ صرفا موضوع انتقال مالکیت مطرح نیست بلکه ارتقای توانمندی مدیریت و قدرت رقابت پذیری مدنظر است که احتمال آن ضعیف است که با واگذاری ایران خودرو و سایپا این اتفاق رخ دهد.»
وی تاکید کرد: «در حوزه بانکداری، خودروسازی و داروسازی و همه صنایعی که بسته نگه داشته شده و حفاظتی برخورد شده است باید حرکتی انجام شود تا سطح ارتقای کیفی و کمی آنها افزایش یافته و رقابت بین المللی حاکم شود در این صورت می توان گفت که حرکت های مثبتی انجام شده است.»