۲۰۰ میلیارد تومان خسارت ناشی از تبخیر بنزین

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی «عصر خودرو» به نقل از شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی، بنزین موتور ترکیبی از هیدروکربن های نفتی است و دارای نقطه جوش متفاوت بوده و برخی از عناصر موجود در آن در شرایط محیطی بصورت گاز هستند.
وضعیت مواد و عناصر تشکیل دهنده بنزین پدیده ای به نام \\\”تبخیر بنزین\\\”را بوجود می آورد که بعنوان یک منبع آلاینده مهم تلقی می شود.
با توجه به آنکه ترکیبات هیدروکربنی، سمی و فرار بوده و تمایل زیادی در جهت ترکیب با عناصر و مواد دیگر دارند، انتشار آنها در محیط، ترکیبات جدیدی را بوجود آورده و همچنین اثرات نامطلوب فیزیولوژیکی، زیست محیطی و اقتصادی را بدنبال خواهند داشت.
ترکیبات فرار ناشی از تبخیر بنزین برای سلامتی انسان مخاطراتی را ایجاد کرده که با توجه به نحوه تماس آنها با بدن انسان، اثرگذاری متفاوتی را در برخواهند داشت.
از جمله می توان به واکنش سیستم مرکزی اعصاب مانند گیجی، سر درد و از دست دادن حافظه کوتاه مدت، تحریک چشم، بینی و گلو، تاثیر بر روی سیستم تنفسی، جهش ژنیتکی و در نتیجه تولد نوزادان نارس اشاره کرد.
انتشار آلاینده های ناشی از \\\”تبخیر بنزین\\\” همچنین در اتمسفر، اثرات مخرب زیست محیطی را در برداشته که عبارتند از ایجاد \\\”بارانهای اسیدی\\\”، ایجاد پدیده\\\”مه دود\\\”فتوشیمیایی، ایجاد
\\\”تغییرات اقلیم جهانی\\\” (مانند افزایش دمای کره زمین و آسیب رساندن به لایه ازن).
اثرات مخرب اقتصادی
با در نظر گرفتن استحصال بخار بنزین که تقریباً برابر ۵/۱ لیترمایع از هر یک مترمکعب بخار اشباع است و الگوی مصرف بنزین در ایران، در سال ۱۳۸۶ حدود ۲۲ میلیارد لیتر بنزین مصرف شده و از آن مقدار، با توجه به سه بار تولید بخار در طی مراحل بارگیری و انتقال آن،حدود ۹۸ میلیون و ۵۵۰ هزار لیتر بنزین تبخیر می شود.
با در نظر گرفتن بهای واقعی بنزین در سال ۸۶ (حدوداً ۵۳۰۰ ریال جهت هر لیتر) مشاهده می شود که نه تنها مبلغی در حدود ۵۲۰ میلیارد ریال در سال از طریق تبخیر بنزین تلف شده، بلکه بررسی ها نمایانگر ایجاد صدمات زیست محیطی و فیزیولوژیکی آنها با هزینه ای بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان در سال بوده است.
مکان های تولید بخاربنزین
با توجه به محدوده فعالیت شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران در خصوص دریافت، ذخیره سازی، بارگیری، انتقال، تحویل در مجاری عرضه و ارائه بنزین به خودروها، مکان های تولید و انتشار بخار عبارتند از انبارهای نفت، نفتکش ها و جایگاه های عرضه سوخت که در این راستا نحوه انتشار آن به دو صورت\\\”تبخیر عملیاتی\\\” و \\\”تبخیر تنفسی\\\” صورت می پذیرد.
\\\”تبخیر عملیاتی\\\” در حین رسید، ارسال و انتقال بنزین، میان مکانهای مورد اشاره و \\\”تبخیر تنفسی\\\” در زمان نگهداری بنزین در مخازن ذخیره به واسطه تغییرات دمای شبانه روز رخ می دهد.
جهت کاهش تبخیر بنزین در اثر \\\”تبخیر تنفسی\\\”، با استفاده از مخازن سقف شناور جهت نگهداری بنزین در انبارهای نفت و آب بند کردن آنها، عملاً حجم مؤثر تماس بین مایع و بخار به حداقل ممکن رسیده و تلفات اشاره شده به شدت کاهش می یابد.
جهت جلوگیری از انتشار و هدایت بخار بنزین در اثر \\\”تبخیر عملیاتی\\\” با توجه به آنکه در زمان بارگیری نفتکش ها به ازای حجم مایع وارد شده به تانکر، همان حجم بخار به اتمسفر رانده می شود ( بالانس حجمی)، لذا در این راستا طی طراحی انجام شده در ساختار بازوهای بارگیری از ورود بخار بنزین به اتمسفر جلوگیری شده و به سمت واحد بازیافت هدایت می شود.
بمنظور کاهش، جلوگیری از انتشار و هدایت بخار بنزین حاصله در جایگاه های عرضه سوخت، با ایجاد یک خط برگشت بخار مابین مخازن زیرزمینی جایگاه و مخزن نفتکش، از خروج بخار بنزین مخازن جایگاهها در زمان تخلیه نفتکش به اتمسفر جلوگیری و با اشاره به اصل \\\”بالانس حجمی\\\” بخار موجود به سمت نفتکش هدایت شده که عملاً یک مرحله تولید بخار از بین می رود.
همچنین بمنظور جلوگیری از انتشار بخار موجود در باک خودروها به اتمسفر (در زمان سوختگیری)، طرحی در دست بررسی است که با بهره جستن از نازل ها، شلنگ ها و ادواتی خاص، بخار متصاعد شده از باک خودرو را به سمت مخازن ذخیره زیرزمینی جایگاه هدایت می کند.
بازیافت بخار بنزین
پس از جمع آوری بخارات منتشره از باک خودروها و مخازن زیرزمینی جایگاه و هدایت آن به سمت نفتکش، نفتکش جهت سوختگیری مجدد به انبار نفت مراجعه می کندکه با بهره جویی از طرح تکمیلی بازوهای بارگیری، بخار بنزین جهت استحصال به واحد بازیافت بخار جهت استحصال مایع بنزین از بخار منتقل خواهد شد.
با توجه به میزان تبخیر بنزین در سال ۱۳۸۶، در صورت استحصال آن می توان از هدرروی مبلغی حداقل معادل ۵۲۰ میلیارد ریال در سال جلوگیری کرد که با توجه به جلوگیری از صدمات
زیست محیطی و فیزیولوژیکی ناشی از انتشار بخار بنزین بیش از ۲۵۰ میلیارد تومان در سال صرفه جویی ریالی را موجب خواهد شد.
هزینه اولیه ساخت تجهیزات و تاسیسات مورد نیاز جهت فرآیند فوق حدود ۹۰ میلیارد تومان برآورد شده و سالانه بالغ بر چهار میلیارد تومان هزینه نگهداری و تعمیرات آن خواهد بود که در مجموع اجرای طرحی به نام \\\” کهاب\\\” را موجب گشته است.
این طرح نه تنها دارای توجیه اقتصادی دارد بلکه دوستدار محیط زیست نیز هست.
اقدامات اجرایی
حوزه فعالیت های اجرایی \\\”طرح کهاب\\\” شامل تجهیز حدود دو هزار و ۴۰۰ جایگاه، سه هزار نفتکش حامل بنزین و ۷۰ انبار نفت است.
با توجه به جدید بودن طرح در سطح جهانی (ظرف ۲۰ سال اخیر)و انجام فاز مطالعاتی در سال ۱۳۸۶ ، اقدامات انجام شده در این زمینه به شرح زیر است:
۱ – اجرای مرحله اول در جایگاه های شرکتی تهران و هرمزگان بصورت آزمایشی
۲ – انتخاب سازندگان داخلی جهت ساخت داخل قطعات مرحله اول
۳ – شروع به تجهیز جایگاه های مناطق کلانشهر در سطح کشور
۴ – تجهیز حدود دو هزار نفتکش در اقصی نقاط ایران
۵ – انتخاب پیمانکار جهت نصب آزمایشی شیوه های مختلف بازیافت بخار بنزین در انبارهای نفت شمال غرب تهران، کرج و هرمزگان
۶ – تعیین میزان هدر روی بخار بنزین در مخازن با استفاده از برنامه نرم افزاری
۷ – طراحی و اجرای آزمایشی مرحله دوم
طبق برنامه زمان بندی، تجهیز کلیه جایگاه ها و نفتکش ها تا پایان سال جاری صورت خواهد گرفت و پس از انتخاب شیوه بازیافت بخار بنزین متناسب با هر اقلیم در ایران، نصب تجهیزات لازم در انبارهای نفت اجرا خواهد شد.